Gratis verzending vanaf € 40Voor 09:00 betaald, vandaag verzonden30 dagen bedenktijd

Slaapwandelen: oorzaken, bij kinderen en wat je kunt doen

Kevin KoolmeesSlaaptips

Bijgewerkt op 17 november 2026 · Leestijd 10 minuten

Je kind staat midden in de nacht ineens in de woonkamer, met open ogen maar zonder te reageren. Of je partner vertelt dat jij ’s nachts door het huis liep en er niets meer van weet. Slaapwandelen komt veel voor, vooral bij kinderen, en is meestal onschuldig. Toch wil je weten waar het vandaan komt, of je iemand wakker mag maken en hoe je het huis veilig houdt.

Hieronder lees je hoe vaak het voorkomt, wat het uitlokt, wat je zelf kunt doen en wanneer je naar de huisarts gaat.

In het kort

  • Volgens een overzicht van 51 studies met ruim 100.000 mensen heeft 6,9 procent ooit geslaapwandeld. In het afgelopen jaar ging het om 5,0 procent van de kinderen en 1,5 procent van de volwassenen.
  • Bij kinderen ligt de piek rond 10 jaar. In een Canadees onderzoek slaapwandelde op die leeftijd 13,4 procent van de kinderen.
  • Slaapwandelen zit vaak in de familie. Had geen van de ouders het, dan slaapwandelde 22,5 procent van de kinderen. Bij één slaapwandelende ouder was dat 47,4 procent, bij twee ouders 61,5 procent.
  • Slaaptekort lokt het sterk uit. Na een nacht zonder slaap zagen onderzoekers bij 90 procent van de slaapwandelaars een episode in het slaaplab, tegen 50 procent na een gewone nacht.
  • Van 100 volwassen slaapwandelaars in een Frans slaapcentrum had 17 procent zich minstens één keer zo verwond dat medische zorg nodig was.

Wat is slaapwandelen?

Bij slaapwandelen sta je op en loop je rond terwijl je nog slaapt. Artsen noemen het ook wel somnambulisme. Het hoort bij de parasomnieën: ongewoon gedrag tijdens de slaap, net als praten in je slaap en nachtangst.

Slaapwandelen begint meestal in het eerste deel van de nacht, vanuit de diepe slaap. Een deel van je hersenen wordt dan half wakker, terwijl de rest blijft slapen. Je kunt lopen, deuren openen en soms zelfs iets eten of aankleden. Je ogen zijn vaak open, maar je kijkt wat glazig en reageert nauwelijks. De volgende ochtend weet je er meestal niets meer van.

Slaapwandelen gebeurt niet in de droomslaap (REM-slaap). Daarin zijn je spieren juist bijna helemaal verslapt. Word je wakker terwijl die verslapping nog even aanhoudt, dan heet dat slaapverlamming. Meer over de fases lees je in ons artikel over slaapfases.

Hoe vaak komt slaapwandelen voor?

Australische onderzoekers zetten 51 studies met samen 100.490 mensen op een rij. Gemiddeld had 6,9 procent ooit in zijn leven geslaapwandeld. Kijk je alleen naar het afgelopen jaar, dan ging het om 5,0 procent van de kinderen en 1,5 procent van de volwassenen. De studies verschilden wel sterk in opzet.

Dat zie je terug in andere cijfers. In een Noors onderzoek onder 1.000 volwassenen zei 22,4 procent ooit te hebben geslaapwandeld. In de afgelopen drie maanden was dat 1,7 procent. In een Amerikaans onderzoek onder 19.136 volwassenen had 29,2 procent ooit ’s nachts rondgelopen in een half bewuste toestand. Bij 3,6 procent was dat in het afgelopen jaar gebeurd, en bij 1 procent minstens twee keer per maand.

Slaapwandelen bij kinderen

Bij kinderen is slaapwandelen heel gewoon. Hun diepe slaap is dieper en duurt langer dan bij volwassenen. Daardoor raken ze makkelijker in die half wakkere toestand.

Canadese onderzoekers volgden 1.940 kinderen elk jaar van hun peutertijd tot hun dertiende. De piek van slaapwandelen lag rond 10 jaar: toen slaapwandelde 13,4 procent van de kinderen. Nachtangst (pavor nocturnus) kwam juist vooral op heel jonge leeftijd voor, met een piek bij anderhalf jaar. Ongeveer een derde van de kinderen met nachtangst ging later slaapwandelen. De twee horen dus bij elkaar. Nachtangst is iets anders dan een nachtmerrie: na een nachtmerrie word je wakker en weet je de droom nog.

Het goede nieuws: bij de meeste kinderen gaat het vanzelf over, vaak rond de puberteit. In een groot Fins tweelingonderzoek slaapwandelde 24,6 procent van de mannen en 18,3 procent van de vrouwen die het als kind deden, ook nog als volwassene. De meeste kinderen groeien er dus overheen.

Tip voor ouders: blijf rustig en leid je kind zachtjes terug naar bed. Praat er de volgende dag niet te veel over. Je kind weet er niets van en kan er onzeker van worden.

Infographic: hoe vaak komt slaapwandelen voor? 6,9 procent heeft ooit geslaapwandeld volgens 51 studies met 100.490 mensen. In het afgelopen jaar slaapwandelde 5,0 procent van de kinderen en 1,5 procent van de volwassenen, en 13,4 procent van de kinderen van 10 jaar. Bij kinderen zonder slaapwandelende ouder slaapwandelde 22,5 procent, met één ouder 47,4 procent en met beide ouders 61,5 procent. Bij de meeste kinderen gaat het rond de puberteit vanzelf over

Slaapwandelen bij volwassenen

Ook volwassenen slaapwandelen. In het Finse onderzoek onder 11.220 volwassenen van 33 tot 60 jaar had 3,9 procent van de mannen en 3,1 procent van de vrouwen als volwassene geslaapwandeld. Wekelijks gebeurde het bij 0,4 procent. Bijna alle volwassen slaapwandelaars deden het als kind ook al: 88,9 procent van de mannen en 84,5 procent van de vrouwen. Wie als kind nooit slaapwandelde, begon er als volwassene zelden mee (0,6 procent).

Bij volwassenen die naar een slaapcentrum gaan, is het vaak heftiger. In een Frans slaapcentrum werden 100 volwassen slaapwandelaars vergeleken met 100 mensen zonder slaapproblemen. Van de slaapwandelaars had 22,3 procent elke nacht een episode en 43,5 procent elke week. Ze waren overdag vaker slaperig en moe, sliepen slechter en hadden vaker last van somberheid en angst.

Slaapwandelen op oudere leeftijd

Begin je pas op latere leeftijd met slaapwandelen, dan is dat ongewoon. Vaak zit er iets anders achter, zoals een nieuw medicijn, slaapapneu of een andere slaapstoornis. Bij ouderen kan nachtelijk rondlopen of onrustig bewegen ook passen bij de REM-slaapgedragsstoornis, waarbij je je dromen uitvoert. Daarover lees je meer in ons artikel over praten in je slaap. Laat nieuw slaapwandelen op oudere leeftijd altijd nakijken door je huisarts.

Is slaapwandelen erfelijk?

Ja, aanleg speelt een grote rol. In het Canadese onderzoek hing de kans op slaapwandelen sterk samen met de ouders:

  • geen van de ouders slaapwandelde: 22,5 procent van de kinderen slaapwandelde;
  • één ouder slaapwandelde: 47,4 procent;
  • beide ouders slaapwandelden: 61,5 procent.

Het Finse tweelingonderzoek kwam tot een vergelijkbare conclusie. Bij slaapwandelen in de kindertijd kwam 66 procent van de verschillen tussen mannen en 57 procent tussen vrouwen door erfelijke aanleg. Ook bij de Franse volwassen slaapwandelaars kwam het bij 56,6 procent in de familie voor.

Oorzaken en uitlokkers

Aanleg alleen is meestal niet genoeg. Slaapwandelaars hebben een minder stabiele diepe slaap, en alles wat die verdiept of onderbreekt, kan een episode uitlokken.

1. Slaaptekort

Dit is de belangrijkste uitlokker. Canadese onderzoekers lieten 40 slaapwandelaars een nacht normaal slapen in het slaaplab, en een andere keer na 25 uur wakker blijven. Na de gewone nacht hadden 20 van hen (50 procent) een episode. Na het slaaptekort waren dat er 36 (90 procent), en het aantal episodes steeg van 32 naar 92.

2. Stress en spanning

Spanning maakt je slaap onrustiger. In het Amerikaanse onderzoek hadden mensen met een depressie ongeveer 3,5 keer zo vaak regelmatig nachtelijke episodes. Heb je veel aan je hoofd? Lees dan ook slaap je slecht door angst.

3. Alcohol

Alcohol maakt je slaap later op de nacht lichter en onrustiger. In het Amerikaanse onderzoek hadden mensen met alcoholmisbruik ongeveer 3,5 keer zo vaak minstens twee episodes per maand. Hoe alcohol je nacht verandert, lees je in alcohol en slaap.

4. Medicijnen

Sommige medicijnen kunnen slaapwandelen uitlokken, vooral bij mensen die er al aanleg voor hebben. In het Amerikaanse onderzoek ging het onder meer om bepaalde antidepressiva (SSRI’s) en slaapmiddelen die je zonder recept koopt. Stop nooit zelf met een medicijn, maar bespreek het met je huisarts of apotheker.

5. Andere slaapproblemen

Alles wat je slaap onderbreekt, kan een episode starten. Mensen met slaapapneu hadden in het Amerikaanse onderzoek ongeveer vier keer zo vaak regelmatig episodes. Ook slapeloosheid en een verstoord slaapritme hingen ermee samen. Slaap je vaak onrustig? Dan is het goed om ook daar naar te kijken.

6. Prikkels in de nacht

Een volle blaas, koorts, geluid of slapen op een onbekende plek kunnen een episode uitlokken.

Is slaapwandelen gevaarlijk?

Meestal niet. De meeste episodes zijn kort en rustig. Het risico zit in vallen, stoten of naar buiten lopen. Van de 100 volwassen slaapwandelaars in het Franse slaapcentrum had 57,9 procent weleens heftig gedrag in de slaap vertoond. Bij 17 procent leidde dat minstens één keer tot letsel waarvoor medische zorg nodig was.

In het Noorse onderzoek had 4,3 procent van de volwassenen zichzelf ooit in de slaap verwond. Dat gaat over alle soorten nachtelijk gedrag, niet alleen slaapwandelen.

Mag je een slaapwandelaar wakker maken?

Het is een bekende mythe dat het gevaarlijk is om een slaapwandelaar wakker te maken. Dat is het niet. Het werkt alleen vaak niet goed. Iemand die slaapwandelt is moeilijk wakker te krijgen. Lukt het wel, dan is hij vaak verward of schrikt hij. Soms reageert iemand dan afwerend of boos.

Dit werkt het best:

  • blijf rustig en praat zacht;
  • pak iemand niet stevig vast en ga niet in discussie;
  • leid hem of haar met een lichte aanraking terug naar bed;
  • loopt iemand in gevaar, bijvoorbeeld bij de trap of de voordeur, maak hem dan rustig wakker door zijn naam te zeggen.

Wat kun je doen? 7 tips

Geen tip stopt slaapwandelen gegarandeerd. Wel maak je de kans kleiner en de nacht veiliger.

1. Maak je huis veilig

Sluit ramen en buitendeuren af en leg de sleutel buiten bereik. Zet een traphekje voor de trap, zeker bij kinderen. Haal spullen weg waarover je kunt struikelen en berg scherpe voorwerpen op. Laat een slaapwandelend kind niet bovenin een stapelbed slapen.

2. Slaap genoeg

Omdat slaaptekort de belangrijkste uitlokker is, helpt genoeg slaap het meest. Let vooral op late avonden, logeerpartijen en drukke weken.

3. Houd een vast ritme aan

Ga elke dag rond dezelfde tijd naar bed en sta rond dezelfde tijd op, ook in het weekend. Dat houdt je slaap-waakritme stabiel.

4. Laat alcohol ’s avonds staan

Drink in de uren voor het slapengaan liever geen alcohol. Zo blijft je slaap in de tweede helft van de nacht rustiger.

5. Bouw ’s avonds af

Plan het laatste uur voor bedtijd iets rustigs. Schrijf op wat je bezighoudt. Een rustige ademhalingsoefening helpt je lichaam tot rust te komen.

6. Ga met een lege blaas naar bed en houd het stil en donker

Plas vlak voor het slapen nog even en drink ’s avonds niet te veel. Een stille, donkere slaapkamer zorgt voor minder prikkels. Lees hoe je je slaapkamer verduistert.

7. Houd een slaapdagboek bij

Noteer een paar weken wanneer het gebeurt, hoe laat, hoe je die dag sliep en wat er speelde. Zo zie je sneller wat bij jou een uitlokker is. Een korte video van een episode helpt je huisarts ook.

Infographic: minder kans, veiliger nachten. Na een nacht zonder slaap had 90 procent van 40 slaapwandelaars een episode in het slaaplab, tegen 50 procent na een gewone nacht. 17 procent van 100 volwassen slaapwandelaars raakte ooit gewond en had medische zorg nodig. 6 tips: slaap genoeg, vast ritme, geen alcohol 's avonds, rustig afbouwen, ramen en deuren dicht, traphekje en vrije vloer. Wakker maken is niet gevaarlijk maar maakt iemand vaak verward: leid een slaapwandelaar rustig terug naar bed

Wanneer naar de huisarts?

Af en toe slaapwandelen, zeker bij kinderen, is geen reden tot zorg. Maak wel een afspraak bij de huisarts als:

  • jij of je kind zich tijdens het slaapwandelen verwondt of in gevaar brengt, bijvoorbeeld naar buiten loopt;
  • je slaapwandelt met heftig of agressief gedrag, of iemand anders pijn doet;
  • het vaak gebeurt, bijvoorbeeld meerdere keren per week;
  • je pas als volwassene of op oudere leeftijd begint met slaapwandelen;
  • het begon nadat je met een nieuw medicijn startte;
  • je hard snurkt of je partner ziet dat je adem stokt;
  • je overdag erg slaperig of moe bent;
  • je kind na de puberteit nog steeds vaak slaapwandelt.

De huisarts kan je zo nodig doorverwijzen naar een slaapcentrum. Daar wordt je slaap een nacht gemeten, vaak met video. Neem je slaapdagboek mee naar de afspraak.

Je avondroutine ondersteunen

Een vaste, rustige avondroutine helpt je om op een regelmatig tijdstip te slapen en met minder spanning naar bed te gaan. Met het Consiouz slaapmasker uit Accessoires maak je je slaapkamer helemaal donker.

Wil je een supplement aan je avondroutine toevoegen? Good Night Caps bevatten per dosering 600 mg GABA, 100 mg L-theanine, 300 mg magnesiumtauraat, 400 mg valeriaanwortelextract en 0,27 mg melatonine. Dream Caps bevatten onder meer 5-HTP, taurine, magnesiumbisglycinaat, valeriaanwortelextract, 0,27 mg melatonine en vitamine B6. Vitamine B6 draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid. Neem 2 capsules, 45 tot 60 minuten voor het slapengaan. Wil je eerst kennismaken? Probeer dan de proefverpakking.

Veelgestelde vragen over slaapwandelen

Wat is slaapwandelen?

Bij slaapwandelen sta je op en loop je rond terwijl je nog slaapt. Het begint meestal in het eerste deel van de nacht, vanuit de diepe slaap. De volgende ochtend weet je er meestal niets meer van.

Waardoor ga je slaapwandelen?

Aanleg speelt een grote rol, maar meestal is er ook een uitlokker. De belangrijkste is slaaptekort. Ook stress, alcohol, sommige medicijnen, koorts, een volle blaas en andere slaapproblemen zoals slaapapneu kunnen een episode uitlokken.

Mag je een slaapwandelaar wakker maken?

Het is niet gevaarlijk, maar het werkt vaak niet goed. Iemand die je wakker maakt, is vaak verward of schrikt. Leid een slaapwandelaar liever rustig terug naar bed en maak hem alleen wakker als hij in gevaar is.

Is slaapwandelen gevaarlijk?

Meestal niet, maar je kunt vallen, je stoten of naar buiten lopen. Van 100 volwassen slaapwandelaars in een Frans slaapcentrum raakte 17 procent minstens één keer zo gewond dat medische zorg nodig was. Maak je huis daarom veilig.

Is slaapwandelen erfelijk?

Ja, het zit vaak in de familie. Had geen van de ouders het, dan slaapwandelde 22,5 procent van de kinderen. Bij één slaapwandelende ouder was dat 47,4 procent en bij twee ouders 61,5 procent.

Gaat slaapwandelen bij kinderen vanzelf over?

Meestal wel. De piek ligt rond 10 jaar en bij de meeste kinderen verdwijnt het rond de puberteit. Ongeveer een op de vijf kinderen die slaapwandelen, doet het als volwassene nog steeds.

Kun je op oudere leeftijd beginnen met slaapwandelen?

Dat is ongewoon. Bijna alle volwassen slaapwandelaars deden het als kind ook al. Begin je er pas later mee, dan kan een medicijn, slaapapneu of een andere slaapstoornis meespelen. Laat dat nakijken door je huisarts.

Kunnen stress of alcohol slaapwandelen uitlokken?

Ja. Beide maken je slaap onrustiger. In een Amerikaans onderzoek hadden mensen met een depressie of alcoholmisbruik ongeveer 3,5 keer zo vaak regelmatig nachtelijke episodes.

Wat kun je doen tegen slaapwandelen?

Slaap genoeg, houd een vast ritme aan, laat alcohol ’s avonds staan en bouw rustig af voor het slapen. Maak je huis veilig met afgesloten deuren en een traphekje. Gebeurt het vaak of is het heftig, ga dan naar de huisarts.

Bronnen

  • Bjorvatn B, Grønli J, Pallesen S. Prevalence of different parasomnias in the general population. Sleep Medicine, 2010. Link
  • Hublin C, et al. Prevalence and genetics of sleepwalking: a population-based twin study. Neurology, 1997. Link
  • Lopez R, et al. Functional impairment in adult sleepwalkers: a case-control study. Sleep, 2013. Link
  • Ohayon MM, et al. Prevalence and comorbidity of nocturnal wandering in the U.S. adult general population. Neurology, 2012. Link
  • Petit D, et al. Childhood sleepwalking and sleep terrors: a longitudinal study of prevalence and familial aggregation. JAMA Pediatrics, 2015. Link
  • Stallman HM, Kohler M. Prevalence of sleepwalking: a systematic review and meta-analysis. PLoS One, 2016. Link
  • Zadra A, Pilon M, Montplaisir J. Polysomnographic diagnosis of sleepwalking: effects of sleep deprivation. Annals of Neurology, 2008. Link
Kevin Koolmees
Geschreven door

Kevin Koolmees

Oprichter van Consiouz. Gediplomeerd fitnesstrainer A en B en personal trainer, ruim 20 jaar actief in de fitness.

Consiouz

Supplementen die passen bij jouw routine

Rustig je avond afsluiten of je dagelijkse basis op orde? Bekijk onze supplementen of doe de supplementenwijzer voor persoonlijk advies.