Schrik je ’s nachts weleens wakker met een bonzend hart, het gevoel dat je geen lucht krijgt, of een golf van intense angst zonder duidelijke aanleiding? Dan heb je mogelijk te maken met een nachtelijke paniekaanval. Dit is beangstigend om mee te maken, maar je bent er niet alleen in — en er is veel dat je zelf kunt doen om er beter mee om te gaan.

Wat is een paniekaanval tijdens je slaap?

Een nachtelijke paniekaanval is een plotselinge golf van intense angst die je uit je slaap wakker maakt, zonder dat er een direct gevaar is. In tegenstelling tot een nachtmerrie, waarbij je wakker wordt ná een angstige droom, ontstaat een paniekaanval vaak zonder dat je je een droom kunt herinneren. Je lichaam reageert alsof er acuut gevaar dreigt, terwijl er in werkelijkheid niets aan de hand is.

Hoe herken je een nachtelijke paniekaanval?

De symptomen van een paniekaanval in je slaap lijken sterk op die van een paniekaanval overdag, en kunnen bestaan uit:

• Plotseling wakker schrikken: vaak binnen enkele seconden, met een gevoel van acuut gevaar.
• Versnelde hartslag en ademhaling: je hart bonst en je ademt snel en oppervlakkig.
• Zweten en trillen: lichamelijke stressreacties die je lichaam op scherp zetten.
• Gevoel van verstikking of beklemming op de borst: waardoor het lijkt alsof je geen lucht krijgt.
• Derealisatie: het gevoel alsof de omgeving niet echt is, of dat je jezelf van een afstand bekijkt.

Deze episodes duren meestal enkele minuten, maar kunnen door de intensiteit veel langer aanvoelen.

Wat veroorzaakt een paniekaanval in je slaap?

Nachtelijke paniekaanvallen ontstaan meestal in de overgang tussen lichte en diepe slaapfases, en worden vaak in verband gebracht met:

• Chronische stress of een angststoornis: als je overdag al veel spanning ervaart, kan dit zich ’s nachts uiten.
• Onverwerkte spanning of ingrijpende gebeurtenissen: je lichaam kan spanning vasthouden die zich tijdens de slaap ontlaadt.
• Slaaptekort: een vermoeid lichaam is gevoeliger voor een overactieve stressreactie.
• Cafeïne of alcohol vlak voor het slapengaan: beide kunnen je zenuwstelsel extra prikkelen.

Wat kun je doen tijdens een paniekaanval ’s nachts?

Als je wakker schrikt met paniek, kunnen de volgende stappen helpen om sneller weer tot rust te komen:

• Herinner jezelf dat het overgaat: een paniekaanval voelt heftig, maar is niet gevaarlijk en duurt meestal maar enkele minuten.
• Adem bewust langzamer: tel bijvoorbeeld 4 tellen in, 4 tellen vasthouden, 6 tellen uitademen. Dit helpt je zenuwstelsel te kalmeren.
• Richt je aandacht op je omgeving: voel het matras onder je, kijk rond in de kamer, benoem in gedachten een paar dingen die je ziet. Dit helpt om uit de paniekreactie te stappen.
• Blijf zo veel mogelijk liggen: rechtop schieten en direct opstaan kan de alarmreactie van je lichaam juist versterken.

Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?

Een enkele nachtelijke paniekaanval is niet per se een teken van een onderliggende aandoening. Neem contact op met je huisarts als:

• de aanvallen regelmatig terugkeren;
• je overdag al angstig wordt bij de gedachte aan het slapen gaan;
• het je dagelijks functioneren begint te beïnvloeden.

Een huisarts of psycholoog kan samen met jou de onderliggende oorzaak in kaart brengen en een passende aanpak bespreken.

Voorkomen is makkelijker dan genezen

Een rustige avondroutine kan de kans op nachtelijke paniek verkleinen. Kijk bijvoorbeeld naar ademhalingsoefeningen voor het slapengaan, of lees meer over de bredere samenhang tussen stress en slaap als je vaker gespannen naar bed gaat. Ook overdag voldoende rustmomenten inbouwen helpt om ’s avonds makkelijker te ontspannen.

Beter slapen met Consiouz

Naast bovenstaande tips kan het ook helpen om je lichaam voor het slapengaan te ondersteunen bij het ontspannen. Onze Good Night Caps bevatten een wetenschappelijk onderbouwde combinatie van natuurlijke ingrediënten, zonder verslavende werking.

Benieuwd welk product het beste bij jouw situatie past? Bekijk hier ons volledige assortiment.

Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Herken je jezelf sterk in dit verhaal en heeft dit veel impact op je dagelijks leven? Neem dan contact op met je huisarts.