Gratis verzending vanaf € 40Voor 9 uur betaald, vandaag verzonden30 dagen bedenktijd

Nachtkramp in je kuit: oorzaken, wat direct helpt en hoe je het voorkomt

Kevin KoolmeesSlaaptips

Bijgewerkt op 19 november 2026 · Leestijd 9 minuten

Je ligt heerlijk te slapen en opeens schiet er een felle pijn door je kuit. Je bent in één klap wakker. Nachtkramp is heel gewoon, vooral als je wat ouder bent of zwanger. Hier lees je waar het vandaan komt, hoe je de kramp snel kwijtraakt en wat onderzoek zegt over rekken, magnesium en kinine.

In het kort

  • In een Frans onderzoek onder 516 mensen van 60 jaar en ouder had 46 procent last van kramp. Bij 80 procent zat die in de kuit.
  • In een Gronings onderzoek kregen 80 mensen boven de 55 die elke avond hun kuiten rekten, na zes weken gemiddeld 1,2 krampen per nacht minder.
  • Cochrane-onderzoekers vonden in 11 studies met samen 735 mensen geen duidelijk effect van magnesium bij gewone nachtkramp op oudere leeftijd.
  • Kinine gaf in 23 studies 28 procent minder krampen, maar heeft bijwerkingen. In Nederland krijg je hydrokinine alleen op recept.
  • Na het starten met langwerkende luchtwegverwijders kregen mensen ruim twee keer zo vaak een middel tegen kramp voorgeschreven.

Wat is nachtkramp?

Bij nachtkramp trekt een spier in je been opeens hard samen, zonder dat je dat wilt. Meestal is het je kuit, soms je voet of de achterkant van je bovenbeen. De spier voelt hard aan en doet flink pijn. Een kramp duurt een paar seconden tot een paar minuten. Daarna kan je spier nog een tijdje gevoelig zijn.

Volgens Thuisarts.nl, de website van de huisartsen, is niet precies bekend waar nachtkramp door komt. Artsen denken dat de zenuwen in je kuit extra gevoelig en actief zijn. Ze geven dan te snel een seintje aan de spier om korter te worden. Mogelijk speelt ook mee dat je voet in bed vaak gestrekt ligt, met je tenen naar beneden. Je kuitspier staat dan in een korte stand.

Nachtkramp komt vaak in golven: een paar weken veel last, daarna een tijd niet. Het is meestal onschuldig, maar na een kramp lig je vaak lang wakker. Lees in ons artikel over beter doorslapen hoe je daarna weer in slaap komt.

Hoe vaak komt het voor?

Heel vaak, en vooral op latere leeftijd. In een Frans onderzoek in 25 huisartspraktijken vulden 516 mensen van 60 jaar en ouder een vragenlijst in. Bijna de helft (46 procent) had last van kramp. 31 procent werd er weleens wakker van, en 15 procent had vaker dan drie keer per maand kramp.

Bij 80 procent zat de kramp in de kuit. En het was vaak geen kortstondig probleem: 58 procent had er al vijf jaar of langer last van. Hoe je slaap verder verandert met de jaren, lees je in ons artikel over ouder worden en je nachtrust.

Infographic: hoe vaak komt nachtkramp voor en waardoor. In een Frans onderzoek onder 516 mensen van 60 jaar en ouder had 46 procent last van kramp; 31 procent werd er weleens wakker van, bij 80 procent zat de kramp in de kuit en 58 procent had er al 5 jaar of langer last van. In het jaar na de start met een nieuw medicijn kregen mensen vaker een krampmiddel: 2,4 keer zo vaak bij langwerkende luchtwegverwijders, 1,5 keer bij plaspillen en 1,2 keer bij cholesterolverlagers

Waardoor krijg je ’s nachts kramp in je kuit?

Vaak is er geen duidelijke oorzaak. Toch zijn er situaties waarin je meer kans hebt.

Ouder worden

Volgens Thuisarts.nl heb je vooral meer kans als je ouder bent én problemen hebt met je bloedvaten of zenuwen. Denk aan tintelingen of een doof gevoel in je voeten, of kramp als je loopt.

Zwangerschap

Zwanger zijn geeft volgens Thuisarts.nl een grotere kans op kramp in je kuit. Het goede nieuws: de kramp verdwijnt meestal vanzelf na de bevalling. Meer over slapen met een buik lees je in slecht slapen tijdens de zwangerschap.

Zwaar sporten en te weinig drinken

Heb je overdag zwaar gesport of weinig gedronken? Dan heb je volgens Thuisarts.nl meer kans op kramp in de nacht. Ook alcohol wordt genoemd. Lees meer over wat alcohol met je slaap doet.

Medicijnen

Canadese onderzoekers bekeken de recepten van 4,2 miljoen inwoners van British Columbia. Bij mensen van 50 jaar en ouder keken ze of er vaker een krampmiddel werd voorgeschreven in het jaar nadat iemand met een nieuw medicijn begon.

  • Langwerkende luchtwegverwijders (bij astma of COPD): ruim twee keer zo vaak (2,4 keer).
  • Plaspillen (onder meer bij hoge bloeddruk): bijna anderhalf keer zo vaak (1,5 keer).
  • Cholesterolverlagers (statines): iets vaker (1,2 keer).

Van alle mensen die een krampmiddel kregen, had 60 procent minstens één van de sterkst verdachte medicijnen gebruikt: luchtwegverwijders of bepaalde plaspillen. Thuisarts.nl noemt daarnaast de bloeddrukverlagers amlodipine en nifedipine. Stop niet zelf met een medicijn, maar bespreek met je huisarts of er een ander middel mogelijk is.

Wat doe je op het moment zelf?

De snelste manier om een kramp kwijt te raken is de spier weer lang maken. Thuisarts.nl geeft twee manieren.

  1. Ga staan en leun tegen de muur. Zet je handen tegen de muur en je pijnlijke been een stukje naar achteren. Houd je hele voet, ook je hiel, op de grond. Blijf zo staan tot de kramp weg is.
  2. Of ga zitten en trek je tenen naar je toe. Strek je been op bed of op de vloer. Pak je tenen en trek ze rustig richting je scheenbeen.

Daarna kan het fijn zijn om je kuit zacht te masseren. Duw je tenen juist niet naar beneden, want dan maak je de kuitspier nog korter.

Zo voorkom je nachtkramp

Er is geen trucje dat bij iedereen werkt. Deze stappen zijn het proberen waard.

Rek je kuiten voor het slapengaan

In een Gronings onderzoek met 80 mensen ouder dan 55 deed de helft zes weken lang elke avond, vlak voor het slapen, rekoefeningen voor de kuit en de achterkant van het bovenbeen. Daarna hadden zij gemiddeld 1,2 krampen per nacht minder dan de groep die niet rekte. De pijn was ook minder: 1,3 punt lager op een schaal van 0 tot 10.

Een Engels onderzoek in 28 huisartspraktijken vond dat effect niet. Daar deden 191 mensen mee die al kinine gebruikten. Na 12 weken maakten de kuitoefeningen geen verschil. Rekken is dus geen wondermiddel, maar wel gratis en veilig.

Zo doe je het: zet voor een muur één voet een stap naar achteren en strek dat been met je hiel op de grond. Blijf even zo staan en wissel van been.

Drink genoeg en laat alcohol staan

Thuisarts.nl adviseert 1,5 tot 2 liter per dag te drinken en geen alcohol.

Doe het rustiger aan met sporten

Krijg je vaak kramp na een zware training? Sport dan een tijdje minder vaak of minder zwaar.

Geef je voeten ruimte in bed

Een strak ingestopt dekbed duwt je tenen naar beneden. Maak je dekens los aan het voeteneind. Lig je op je zij, buig dan je benen iets. Ook een warm bad en platte schoenen overdag staan in de adviezen van Thuisarts.nl, al is niet zeker of ze helpen. Lees meer over de beste slaaphouding.

Aanpak Wat onderzoek of de huisarts zegt Hoe sterk?
Kuiten rekken voor het slapen Minder en minder pijnlijke krampen in een Gronings onderzoek, geen effect in een Engels onderzoek Gemengd, wel veilig
Genoeg drinken, geen alcohol Advies van huisartsen Weinig onderzoek
Magnesium (niet zwanger) Geen duidelijk verschil met een nepmiddel Redelijk tot sterk: geen effect
Magnesium (zwanger) Tegenstrijdige uitkomsten Zwak
Hydrokinine Minder krampen, maar bijwerkingen Laag tot redelijk, alleen op recept

Helpt magnesium tegen nachtkramp?

Het eerlijke antwoord: bij gewone nachtkramp helpt het waarschijnlijk niet.

Cochrane-onderzoekers zetten in 2020 alle goede studies op een rij: 11 studies met samen 735 mensen. Bij oudere volwassenen met gewone nachtkramp (gemiddeld 62 tot 69 jaar oud) maakte magnesium vrijwel geen verschil. Na vier weken hadden ze gemiddeld 0,18 krampen per week minder dan met een nepmiddel, en dat verschil kan toeval zijn. Het aantal mensen bij wie de krampen met een kwart of meer afnamen, was in beide groepen gelijk.

Wel kregen mensen van magnesium vaker last van maag en darmen, zoals diarree. Afhankelijk van de studie had 11 tot 37 procent daar last van, tegen 10 tot 14 procent in de groepen met een nepmiddel.

En als je zwanger bent?

Bij zwangere vrouwen spraken de studies elkaar tegen. Een tweede Cochrane-overzicht uit 2020 bekeek 8 kleine studies met samen 576 zwangere vrouwen, over magnesium, calcium en vitamines B en D. Daaruit bleek niet duidelijk dat een van die middelen werkt. Thuisarts.nl schrijft dat magnesiumoxide soms kan helpen als je zwanger bent, en dat magnesium niet helpt als je niet zwanger bent. Overleg dit met je verloskundige of huisarts.

Wil je weten wat magnesium wel en niet doet voor je slaap? Lees dan ons artikel over magnesium voor het slapen.

Kinine en hydrokinine: alleen via de arts

Voor kinine en het verwante hydrokinine laat onderzoek wel een effect op kramp zien. Cochrane-onderzoekers bekeken 23 studies met samen 1.586 mensen. Vergeleken met een nepmiddel gaf kinine in twee weken 28 procent minder krampen, 10 procent minder pijn en 20 procent minder dagen met kramp. Hoe lang een kramp duurde, veranderde niet.

Maar iets meer mensen kregen lichte bijwerkingen, vooral maag- en darmklachten. Eén deelnemer kreeg een ernstig tekort aan bloedplaatjes. Ernstige bijwerkingen zijn zeldzaam, maar kunnen bij een overdosis levensgevaarlijk zijn. Daarom is kinine in sommige landen streng beperkt.

In Nederland krijg je hydrokinine alleen op recept. Volgens Thuisarts.nl is het een optie als je al lang erge kramp hebt en de adviezen niet genoeg helpen. Je slikt het dan 2 tot 4 weken. Bijwerkingen zijn onder meer een bittere smaak, misselijkheid, oorsuizen en duizeligheid. Hydrokinine is niet veilig als je zwanger bent.

Gebruik je het al lang? In het Engelse onderzoek kreeg een deel van de mensen het advies om tijdelijk te stoppen. Dat gaf geen grote problemen. Bespreek met je huisarts of een stoppauze bij jou past.

Infographic: wat helpt echt tegen nachtkramp. Kuiten rekken voor het slapen gaf in een onderzoek met 80 mensen boven de 55 gemiddeld 1,2 krampen per nacht minder, een Engels onderzoek met 191 mensen zag geen verschil. Magnesium had in 11 studies met 735 mensen geen duidelijk effect bij oudere volwassenen. Kinine en hydrokinine gaven 28 procent minder krampen, maar met bijwerkingen en in Nederland alleen op recept. Huisartsen adviseren 1,5 tot 2 liter drinken en geen alcohol. Op het moment zelf: leun tegen de muur met je hiel op de grond of trek je tenen naar je toe

Nachtkramp of rusteloze benen?

Nachtkramp en rusteloze benen worden vaak verward, maar ze voelen heel anders. Bij kramp trekt je spier hard en pijnlijk samen. Bij rusteloze benen voel je kriebels, tintelingen of een onrustig gevoel, met een sterke drang om te bewegen. Ook de schrikbeweging net bij het inslapen is iets anders: dat is een hypnische schok.

Nachtkramp Rusteloze benen
Gevoel Felle pijn, harde spier Kriebelen, tintelen, onrustig
Wanneer Plotseling, vaak midden in de nacht Bij stilzitten of liggen, vooral ’s avonds
Wat helpt direct De spier rekken Bewegen of rondlopen
Hoe lang Seconden tot minuten Zolang je stil ligt

Lig je vooral onrustig en woel je veel, zonder harde kramp? Lees dan ook ons artikel over onrustig slapen.

Wanneer naar de huisarts?

Af en toe een nachtkramp is niet erg. Maak volgens Thuisarts.nl een afspraak bij je huisarts als:

  • je ook tintelingen of een prikkelend gevoel in je voeten en onderbenen hebt, of op sommige plekken niets voelt;
  • je ook overdag kramp in je been krijgt, bijvoorbeeld tijdens het lopen;
  • je heel veel last hebt van kramp en de adviezen niet helpen;
  • je amlodipine of nifedipine slikt.

Begon de kramp kort nadat je met een nieuw medicijn startte? Bespreek dat ook met je huisarts.

Bel dezelfde dag als je kuit blijft pijn doen en ook dik, rood of warm wordt. Dat kan wijzen op een bloedprop (trombose).

Je avondroutine ondersteunen

Een vaste, rustige avondroutine helpt je om ontspannen naar bed te gaan, ook als je kuiten je soms wakker houden. Met het Consiouz slaapmasker uit Accessoires maak je je slaapkamer helemaal donker.

Wil je een supplement aan je avondroutine toevoegen? Good Night Caps bevatten per dosering 600 mg GABA, 100 mg L-theanine, 300 mg magnesiumtauraat, 400 mg valeriaanwortelextract en 0,27 mg melatonine. Dream Caps bevatten onder meer 5-HTP, taurine, magnesiumbisglycinaat, valeriaanwortelextract, 0,27 mg melatonine en vitamine B6. Vitamine B6 draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid. Neem 2 capsules, 45 tot 60 minuten voor het slapengaan. Wil je eerst kennismaken? Probeer dan de proefverpakking.

Veelgestelde vragen over nachtkramp

Wat is nachtkramp?

Nachtkramp is een plotselinge, pijnlijke kramp in je been tijdens de nacht, meestal in je kuit. De spier trekt hard samen en ontspant na een paar seconden tot minuten. Het is meestal onschuldig.

Waar komt kramp in je kuit ’s nachts door?

Vaak is er geen duidelijke oorzaak. Je hebt meer kans als je ouder bent, zwanger bent, zwaar hebt gesport of weinig hebt gedronken. Ook sommige medicijnen, zoals plaspillen, luchtwegverwijders en bepaalde bloeddrukverlagers, maken kramp waarschijnlijker.

Wat doe je direct tegen een kramp in je kuit?

Maak de spier weer lang. Ga staan, leun met je handen tegen de muur en zet je pijnlijke been naar achteren met je hiel op de grond. Of strek je been en trek je tenen naar je toe.

Hoe voorkom je nachtkramp?

Rek elke avond je kuiten, drink 1,5 tot 2 liter per dag en laat alcohol staan. Maak je dekens los aan het voeteneind, zodat je tenen niet naar beneden worden geduwd. In een Gronings onderzoek gaf rekken voor het slapen gemiddeld 1,2 krampen per nacht minder.

Helpt magnesium tegen nachtkramp?

Bij gewone nachtkramp op oudere leeftijd waarschijnlijk niet. Een Cochrane-overzicht van 11 studies vond geen duidelijk verschil met een nepmiddel. Alleen bij zwangere vrouwen zijn de uitkomsten wisselend.

Helpt kinine tegen nachtkramp?

Kinine gaf in onderzoek 28 procent minder krampen, maar heeft bijwerkingen. In Nederland krijg je hydrokinine alleen op recept, als de kramp lang duurt, erg is en de adviezen niet helpen.

Is kramp in je kuit tijdens de zwangerschap normaal?

Ja, als je zwanger bent heb je meer kans op kramp in je kuit. Meestal verdwijnt het vanzelf na de bevalling. Rekken kun je altijd proberen. Overleg met je verloskundige of magnesiumoxide iets voor je is.

Wat is het verschil tussen nachtkramp en rusteloze benen?

Bij kramp trekt je spier hard en pijnlijk samen en helpt rekken. Bij rusteloze benen voel je kriebels of tintelingen en een sterke drang om te bewegen. Bewegen geeft dan tijdelijk verlichting.

Wanneer moet je met nachtkramp naar de huisarts?

Ga als je ook tintelingen of een doof gevoel hebt, overdag kramp krijgt bij het lopen of als de adviezen niet helpen. Of als de kramp begon na een nieuw medicijn. Is je kuit dik, rood of warm, bel dan dezelfde dag.

Bronnen

  • Maisonneuve H, et al. Prevalence of cramps in patients over the age of 60 in primary care: a cross sectional study. BMC Family Practice, 2016. Link
  • Garrison SR, et al. Nocturnal leg cramps and prescription use that precedes them: a sequence symmetry analysis. Archives of Internal Medicine, 2012. Link
  • Hallegraeff JM, et al. Stretching before sleep reduces the frequency and severity of nocturnal leg cramps in older adults: a randomised trial. Journal of Physiotherapy, 2012. Link
  • Coppin RJ, et al. Managing nocturnal leg cramps: calf-stretching exercises and cessation of quinine treatment: a factorial randomised controlled trial. British Journal of General Practice, 2005. Link
  • Garrison SR, et al. Magnesium for skeletal muscle cramps. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2020. Link
  • Luo L, et al. Interventions for leg cramps in pregnancy. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2020. Link
  • El-Tawil S, et al. Quinine for muscle cramps. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015. Link
  • Thuisarts.nl (NHG). Ik heb ’s nachts vaak kramp in mijn kuit. Link
  • Apotheek.nl (KNMP). Hydrokinine. Link
Kevin Koolmees
Geschreven door

Kevin Koolmees

Oprichter van Consiouz. Gediplomeerd fitnesstrainer A en B en personal trainer, ruim 20 jaar actief in de fitness.

Consiouz

Supplementen die passen bij jouw routine

Rustig je avond afsluiten of je dagelijkse basis op orde? Bekijk onze supplementen of doe de supplementenwijzer voor persoonlijk advies.